Είναι οι πρόωρες εκλογές πιθανές στη Τουρκία;

Πρόωρες εκλογές Τουρκία

Απόδοση κειμένου-Επιμέλεια: Έλενα Λαμπρινάκου

Μόλις οι φήμες για πρόωρες εκλογές εμφανιστούν στη Τουρκία, τότε συνήθως έχουν κάποια δόση αλήθειας.

Για μία ακόμη φορά η φημολογία περί εκλογών ξεκίνησε, και ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, αρχηγός του MHP (Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος), ήταν ο πρώτος που έκανε λόγο γι’ αυτό.

Και στις τελευταίες τρεις περιπτώσεις πρόωρων εκλογών στην Τουρκία, ο Μπαχτσελί ήταν αυτός που το είχε προβλέψει.

Τον Ιούλιο του 2002 ο Μπαχτσελί είχε αναφερθεί στο ζήτημα, παρά το γεγονός ότι το MHP ήταν -τότε- μέρος του κυβερνώντος συνασπισμού. Οι εκλογές το Νοέμβριο του 2002 κατέληξαν στη άνοδο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, AKP, στην εξουσία και στην έξοδο του MHP από το κοινοβούλιο.

Τον Απρίλιο του 2007, κατά τη διάρκεια της προεδρικής εκλογικής κρίσης στο κοινοβούλιο, ήταν ο Μπαχτσελί, ο οποίος προέτρεψε -τον τότε πρωθυπουργό, τώρα πρόεδρο- της κυβέρνησης, Ταγίπ Ερντογάν, να προβεί σε πρόωρες εκλογές. Στις εκλογές Ιουλίου του ίδιου έτους, το AKP ενίσχυσε τις εξουσίες του και με την υποστήριξη του MHP, εξέλεξε στη συνέχεια τον Αμπντουλάχ Γκιουλ ως 11ο πρόεδρο της Τουρκίας.

Στη συνέχεια, τον Ιούνιο του 2015, το βράδυ των εκλογών της 7ης Ιουνίου, όταν το AKP έχασε την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία, ήταν και πάλι ο Μπαχτσελί εκείνος που δήλωσε ότι θα ήταν καλύτερα να γίνουν πρόωρες εκλογές, παρά να σχηματιστεί μια κυβέρνηση συνασπισμού. Στις μετέπειτα εκλογές του Νοεμβρίου, το AKP ανέκτησε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και άρχισε να πιέζει για το εκτελεστικό προεδρικό σύστημα, το οποίο ο Ερντογάν είχε θέσει ως στόχο από το 2007.

Τώρα είναι για μία ακόμη φορά ο Μπαχτσελί, ο οποίος στις 11 Ιανουαρίου κατά τη διάρκεια των συνταγματικών τροποποιήσεων για μεταστροφή προς το προεδρικό σύστημα (το οποίο δεν θα ήταν δυνατό να συμβεί χωρίς την υποστήριξη του Ερντογάν από τον Μπαχτσελί), δήλωσε ότι το κοινοβούλιο θα πρέπει να ανανεωθεί, εάν δεν ψηφίσει υπέρ ενός δημοψηφίσματος.

Για να παραπεμφθεί η μεταρρύθμιση σε δημοψήφισμα, χρειάζεται την υποστήριξη τουλάχιστον 330 βουλευτών. Καθώς οι ψήφοι του AKP δεν είναι αρκετές για αυτό το βήμα, η υποστήριξη του MHP καθίσταται ζωτικής σημασίας. Ο Μπαχτσελί αναφέρθηκε στο ζήτημα των πρόωρων εκλογών, όταν τα πρώτα αποτελέσματα έδειξαν ότι, κάτω από την έντονη αντίθεσή του CHP, υπήρξε κάποια αμφιταλάντευση στις τάξεις τόσο τoυ AKP, όσο και του MHP.

Η άμεση ερμηνεία των όσων ειπώθηκαν από τον Μπαχτσελί στην Άγκυρα, ήταν ότι ήθελε να προειδοποιήσει τους δικούς του βουλευτές πως αν το δημοψήφισμα δεν ψηφιστεί, θα μπορούσαν όλοι -ειδικά οι αντιφρονούντες- να χάσουν τις θέσεις τους μέσα σε λίγους μήνες, αντί να τις διατηρήσουν μέχρι τις επόμενες προγραμματισμένες εκλογές του 2019.

Όλως περιέργως, το AKP επανέλαβε αμέσως το αίτημα του ηγέτη του ΜΗΡ για πρόωρες εκλογές σε περίπτωση που το δημοψήφισμα αποτύγχανε, έχοντας πιθανότατα παρόμοιο κίνητρο.

Φαίνεται πως οι απειλές λειτούργησαν εν τέλει. Οι ψήφοι υπέρ των τροποποιήσεων στα συνταγματικά άρθρα έχουν σταθεροποιηθεί σε περισσότερες από 340, μία -δηλαδή- σαφής διαφορά άνω των απαιτούμενων 330.

Επίσης παραδόξως, το CHP έθιξε για πρώτη φορά το ενδεχόμενο των πρόωρων εκλογών, πριν από τη συζήτηση της συνταγματικής αλλαγής σε ένα ανανεωμένο κοινοβούλιο. Πιθανότατα μετά την άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η οποία τέθηκε σε ισχύ ύστερα από το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου του 2016.

Η τελευταία παρατήρηση έγινε από τον Πρόεδρο Ερντογάν τη 13η του Γενάρη, ο οποίος είπε ότι «στη θεωρία, ήταν ενάντιος στο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει επιλογή, αν το κοινοβούλιο δεν λειτουργεί σωστά».

Έτσι, ο Ερντογάν δεν αποκλείει τις πρόωρες εκλογές, αλλά ούτε και διευκρινίζει αν αυτές θα πραγματοποιηθούν με δημοψήφισμα ή χωρίς.

Ο Γιουσούφ Χαλάτσογλου, ένας διαφωνών βουλευτής του MHP, ο οποίος έχει δηλώσει ότι δεν έχει αλλάξει την αρνητική του ψήφο, παρά τις προσπάθειες του Μπαχτσελί να τον μεταπείσει, έκανε πρόσφατα μια ενδιαφέρουσα ανάλυση της κατάστασης. Ισχυρίστηκε ότι το AKP θα ήθελε να κάνει πρόωρες εκλογές, ακόμη και αν το κοινοβούλιο και αργότερα ο λαός ψηφίσουν υπέρ του εκτελεστικού προεδρικού συστήματος σε ένα δημοψήφισμα. Δήλωσε ότι μία τέτοια κίνηση θα ήταν συμφέρουσα, προκειμένου να «καθαρίσει» ορισμένα ονόματα, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν διασυνδέσεις -έστω και μόνο στο παρελθόν- με τον Φετουλάχ Γκιουλέν, τον ισλαμιστή ιεροκήρυκα που ζει στις ΗΠΑ και κατηγορείται για τον σχεδιασμό της απόπειρας πραξικοπήματος του περασμένου Ιουλίου. Αυτό ισχύει επίσης για θέσεις στη γραφειοκρατία και το δικαστικό σώμα.

Στην πραγματικότητα, η θεωρία του Χαλάτσογλου θα μπορούσε να ισχύει για όλα τα κόμματα. Ούτε οι ηγεσίες των κομμάτων, αλλά ούτε και το σώμα των ψηφοφόρων, είναι ευχαριστημένοι με τις σημερινές κοινοβουλευτικές ομάδες, όπως αυτές έχουν σχηματιστεί μετά τις πρόωρες εκλογές του Νοεμβρίου του 2015.

Έτσι, φαίνεται προς το παρόν ότι το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών στη Τουρκία σίγουρα δεν μπορεί να αποκλειστεί.

www.hurriyetdailynews.com/is-an-early-election-now-a-real-possibility-in-turkey.aspx