‘Η Τουρκία και το Ισραήλ πρέπει να συμφιλιωθούν σε τέσσερις εβδομάδες’

Απόδοση-Επιμέλεια: Αριστέα Τσαμαδιά
«Οι σχέσεις της Τουρκίας και του Ισραήλ πρέπει να ομαλοποιηθούν μέσα στις επόμενες τρεις ή τέσσερις εβδομάδες, διαφορετικά η διαδικασία θα καταρρεύσει ξανά». Αυτά τα λόγια αναφέρθηκαν από τον Alon Liel, ο πρώην Ισραηλινός πρέσβης στην Τουρκία, με τον οποίο μίλησα στο τηλέφωνο χθες. Ο Liel έχει επίσης υπηρετήσει ως υφυπουργός του Υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ και ακόμη παρακολουθεί ενεργά τις σχέσεις Τουρκίας- Ισραήλ.

Αλλά γιατί είναι αυτές οι τέσσερις εβδομάδες τόσο σημαντικές;
Η βάση για την πεποίθηση του Liel είναι η ακόλουθη: Πρόσφατα, το Ισραήλ έχει ανακαλύψει μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περιοχή που ονομάζεται «οικόπεδο Leviathan». Ακόμα, η ποσότητα είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που χρειάζεται το Ισραήλ για την εσωτερική του κατανάλωση. Για αυτό η κυβέρνηση αποφάσισε να εξάγει το 50% από αυτό, αναφορικά με το οποίο οι ισραηλινές εταιρείες υπέγραψαν συμφωνίες με παλαιστινιακές, αιγυπτιακές και Ιορδανικές ενεργειακές επιχειρήσεις,
Ωστόσο, το εμπόριο ενέργειας με την Αίγυπτο κατέρρευσε το 2012 έπειτα από την επίθεση στον αγωγό από μαχητές στην αιγυπτιακή χερσόνησο του Σινά. Επιπλέον, οι διμερείς σχέσεις έγιναν περισσότερο τεταμένες αφότου ένας διεθνής διαμεσολαβητής υποχρέωσε την Αίγυπτο αυτό το μήνα να πληρώσει 2 δις δολάρια ως αποζημίωση.
Οι Παλαιστίνιοι επίσης αποτραβήχτηκαν από την ενεργειακή τους συμφωνία πριν από πέντε μήνες λόγω εσωτερικής αντιπολίτευσης. Και οι Ιορδανοί αγοράζουν πολύ λίγο αέριο. Για αυτόν τον λόγο, το Ισραήλ έψαξε για νέες αγορές και εδώ είναι που η Ελλάδα ήρθε ν τη διασώσει.
Στις 26 Νοεμβρίου ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας βρισκόταν στο Ισραήλ, όπου μαζί με τον πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu αποφάσισε να διοργανώσει μια τριμερή σύνοδο με τον Έλληνα Κύπριο ομόλογό τους στις 28 Ιανουαρίου 2016, για να συζητήσει τη συνεργασία για τον ενεργειακό τομέα.
Στην προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Τούρκων και Ισραηλινών αξιωματούχων για την εξομάλυνση των σχέσεων, που διέρρευσε στην καθημερινή Ισραηλινή εφημερίδα Haaretz την προηγούμενη εβδομάδα, εμφανίστηκε ως ένα από τα κύρια άρθρα το εξής «συνεργασία για το φυσικό αέριο». Επιπλέον η περισσότερο βιώσιμη επιλογή για την εξαγωγή αερίου του Ισραήλ είναι να το μεταφέρει στην Τουρκία μέσω ενός υποθαλάσσιου αγωγού.
Από τότε, είπε ο Liel, η Αθήνα είναι στα αγκάθια, παρακολουθώντας τις εξελίξεις πολύ προσεκτικά. Σύμφωνα με τον Liel, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία και το Ισραήλ έχουν την ανάγκη να συμφιλιωθούν μέχρι την τριμερή συνάντηση στις 28 Ιανουαρίου του 2016.
Ο Liel επίσης παρατήρησε ότι η ελληνική Βουλή είχε αναγνωρίσει την Παλαιστίνη ως «κράτος» πριν από τρεις ημέρες, πράγμα για το οποίο το Ισραήλ δεν διαμαρτυρήθηκε έντονα. «Αυτό είναι γιατί ο Netanyahu δεν θέλει να χάσει την Ελλάδα. Ανησυχεί πολύ για αυτό». Είπε. «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Άγκυρα πρέπει να προστεθεί στην εξίσωση το συντομότερο δυνατό».
Ο άλλος λόγος που συντελεί στην πίεση του χρόνου είναι η Ρωσία. Η κρίση με τη Ρωσία έχει οδηγήσει την Τουρκία στην προσπάθεια να διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειας που χρησιμοποιεί . Σύμφωνα με τον Liel, «Αν (ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir) Putin ξυπνήσει αύριο το πρωί λέγοντας ‘Ας γίνουμε φίλοι ξανά’, αυτό θα αφαιρέσει το κίνητρο για την Τουρκία να εξομαλύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ».
Αλλά, θα μπορούσε μια τελική συμφωνία να επιτευχθεί σε μόνο τέσσερις εβδομάδες; Οι κόκκινες γραμμές της Τουρκίας και του Ισραήλ λειτουργού ακόμη ως εμπόδιο για τη συμφιλίωση.
Η μεγαλύτερη προτεραιότητα του Ισραήλ είναι η Hamas. Δύο με τρεις επιθέσεις την ημέρα πραγματοποιούνται στην Ιερουσαλήμ τις τελευταίες 100 ημέρες, γεγονός που αποκαλείται όλο και συχνότερα «Tρίτη Intifada». Για αυτό και η παύση των επιχειρήσεων της Hamas στην Τουρκία είναι το πιο ευαίσθητο θέμα για το Ισραήλ.
Η τουρκική κόκκινη γραμμή από την άλλη, είναι να αρθεί το embargo στη Λωρίδα της Γάζας. Eπίσης φαίνεται ότι αυτές οι αμοιβαίες ευαισθησίες λαμβάνονται υπόψη.
Ο Liel υπογράμμισε ότι o αποκλεισμός στη Λωρίδα της Γάζας έχει χαλαρώσει σημαντικά από τη στιγμή που ο Netanyahu απολογήθηκε στον Τούρκο πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan το 2013 για την απώλεια εννέα ζωών στο Mavi Marmara. Ισχυρίστηκε ότι πρέπει να δοθεί ένας ειδικός ρόλος στην Τουρκία για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Η Haaretz επίσης ανέφερε την προηγούμενη εβδομάδα ότι «το Ισραήλ ενδιαφέρεται να χαλαρώσει τον αποκλεισμό, για όσο υπάρχουν οι τουρκικές διαβεβαιώσεις ότι όπλα και πολεμοφόδια δεν θα εισαχθούν παράνομα στη Γάζα».
Επιπλέον για τη Hamas το τέλος του αποκλεισμού είναι περισσότερο υπαρξιακό από το να συνεχίσει τις δραστηριότητές της στην Τουρκία. Για αυτό φαίνεται ότι η Άγκυρα θα κερδίσει περισσότερα από όσα θα χάσει από τη συμφιλίωση με το Ισραήλ.
Εκτός αυτού, ο Liel επίσης πρόσθεσε ότι δεν έχει υπάρξει πολιτική εναντίωση στις εκθέσεις που διέρρευσαν πρόσφατα αναφορικά με τη συμφιλίωση Τουρκίας-Ισραήλ εκτός από κάποιους πολιτικούς της αντιπολίτευσής.
Ο Nimrod Goren, ο οποίος είναι ο πρόεδρος του Ισραηλινού Ινστιτούτου για την Περιφερειακή εξωτερική πολιτική (MITVIM), μου είπε επίσης στο τηλέφωνο ότι το 44% του ισραηλινού λαού θέλει τη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία για τη συνεργασία στην ασφάλεια, σύμφωνα με την πρόσφατή τους έρευνα.
Πριν ολοκληρώσει, ο Liel υποστήριξε με κριτικό ύφος ότι «οι αξιωματούχοι των δύο χωρών έχουν τελειώσει τη δουλειά τους. Τώρα είναι η σειρά των πολιτικών».
Σε αυτό τον σημείο αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο Netanyahu δεν χρειάζεται την έγκριση του υπουργικού του συμβουλίου για να υπογράψει την τελική συμφωνία. Ωστόσο δεν ισχύει το ίδιο για την Τουρκία, όπου η συμφωνία πρέπει να επικυρωθεί από τη Βουλή εάν η συμφωνία περιλάβει την απόσυρση των νομικών κατηγοριών κατά τω ισραηλινών στρατιωτών που είχαν εισβάλει στο Mavi Marmara το 2010 (όπως αναφέρθηκε στη συμφωνία που διέρρευσε).
Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, ο Liel είπε κάτι σημαντικό για τον επαναδιορισμό των πρέσβεων. Αμφότερες οι χώρες, είχαν απελάσει τους πρέσβεις της άλλης χώρας και διατήρησαν τις διπλωματικές τους σχέσεις στο επίπεδο του Β’ Γραμματέα. Σύμφωνα με τον Liel, όταν υπογραφεί η συμφωνία θα πρέπει να αναβαθμίσουν τη θέση των Β’ Γραμματέων σε πρέσβεων, αντί να ορίσουν νέους πρέσβεις.

 

Πηγή:  www.hurriyetdailynews.com/turkey-israel-must-reconcile-in-4-weeks.aspx