Θρησκευτική Διπλωματία σε δύσκολους καιρούς


ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής
Κοσμήτορας Σχολής Διεθνών Σπουδών,
Επικοινωνίας και Πολιτισμού
Παντείου Πανεπιστημίου

Την αποστολή της παγκόσμιας εκστρατείας για την αντιμετώπιση του ανθρώπινου δράματος και την εμπέδωση της ειρήνης και της δικαιοσύνης στον κόσμο, την αντιμετώπιση της φτώχιας και του διωγμού, οφείλουν να αναλάβουν οι ηγέτες της Ορθοδοξίας στο Κολυμπάρι

Η Σύνοδος που λαμβάνει χώρα στην Ορθόδοξη Ακαδημία του Κολυμπαρίου, στην Κρήτη, είναι εξαιρετικής σπουδαιότητας για την Ορθοδοξία, αλλά και για το σύνολο της Χριστιανοσύνης, γιατί ακριβώς λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο κατά την οποία ο κόσμος διέρχεται μια πολυεπίπεδη σύγκρουση ενός πολέμου όλων εναντίον όλων, ιδιαιτέρως μάλιστα σε μια περιοχή που ήκμασε και συνεχίζει να είναι παρούσα η Ορθοδοξία, όπως αυτή της Μέσης Ανατολής, αλλά και γιατί είναι η πρώτη σύνοδος Ορθοδόξων Εκκλησιών που συνέρχεται μετά το 1054, δηλαδή μετά το σχίσμα της Εκκλησίας σε Δυτική και Ανατολική.

Οι αιώνες που πέρασαν διαμόρφωσαν τις δύο Εκκλησίες σε μια αυτόνομη πορεία που αντιμετώπισε φάσεις και περιόδους σύγκρουσης, καθώς και χριστιανικής αγάπης και συναντίληψης, όπως συμβαίνει την τελευταία περίοδο, ιδιαιτέρως των τελευταίων είκοσι ετών, από την εκλογή του πρώτου Σλάβου, Πολωνού εν προκειμένω Πάπα, του Ιωάννη Παύλου Β’, ο οποίος εμπέδωσε σχέσεις συναντίληψης και αγάπης με την Ορθόδοξη Εκκλησία, που ενδυναμώθηκαν με τον διάδοχό του Βενέδικτο, αλλά κυρίως σήμερα με τον πρώτο προερχόμενο από τη Λατινική Αμερική Πάπα Φραγκίσκο, ο οποίος έφερε ένα νέο πνεύμα πολιτικής προσέγγισης της θρησκείας και των διανθρωπίνων σχέσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, και ο οποίος επεσκέφθη την Κωνσταντινούπολη και έδωσε πολύ ισχυρά μηνύματα προσέγγισης με την Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η Ορθοδοξία συνέρχεται στο Κολυμπάρι στο πλαίσιο ενός νέου κλίματος παγχριστιανικής συνεννόησης, με στόχο να βρει τη στρατηγική και τον βηματισμό της στον 21ο αιώνα των πολέμων, της εξαθλίωσης, της φτώχιας, της προσφυγιάς, του φόβου, αλλά και της αγωνίας για το μέλλον του καθενός και της ανθρωπότητας.

Η Σύνοδος, που λαμβάνει χώρα από σήμερα 19 τρέχοντος και θα διαρκέσει μέχρι τις 26 Ιουνίου 2016, είναι η 8η Σύνοδος μετά από εννιακόσια και πλέον χρόνια. Γι' αυτό και μόνο έχει ύψιστη σπουδαιότητα η συνάντηση των Ορθοδόξων να γίνει σε συνθήκες όχι απλά ομαλότητας, αλλά και δημιουργικού προσανατολισμού, που να παραπέμπει στο μέλλον της Ορθοδοξίας, της Χριστιανοσύνης και της συμμετοχής στον κόσμο του σύγχρονου αλληλοσπαραγμού ως θεσμός και ως πίστη αλληλεγγύης, αγάπης, προσφοράς.

Οι αδυναμίες της Συνόδου, που εμφανίζονται ήδη στη σχέση Μόσχας-Κωνσταντινούπολης ή των άλλων πατριαρχείων, με ιδιαίτερη έμφαση στις διεκδικήσεις και τα προβλήματα που προβάλλονται από τα πατριαρχεία Βουλγαρίας, Αντιοχείας και Αλεξανδρείας, είναι ζητήματα διαδικαστικά, που παραπέμπουν στις ιεραρχήσεις και τις διεκδικήσεις των πρωτείων σε διάφορα επίπεδα, που δεν επιτρέπεται να πλήττουν την ουσία της Συνόδου, η οποία θα πρέπει να παραπέμπει και να αναφέρεται στη συνεννόηση όλων για την εκπόνηση ενός κοινού σχεδίου δημιουργικής παρέμβασης της Ορθοδοξίας σε έναν εξαιρετικά δύσκολο κόσμο και διεθνές περιβάλλον, ιδιαίτερα αυτό της Μέσης Ανατολής, στην οποία είναι εγκατεστημένα τρία πατριαρχεία.

Η Ορθοδοξία πρέπει να παρέμβει για την ειρήνη και την εμπέδωση συνθηκών αποκατάστασης της ζωής των ανθρώπων και της ποιότητας της ύπαρξής τους, δηλαδή του πολιτισμού.

Σημειώνουμε εν προκειμένω πως η Σύνοδος αυτή προετοιμάζεται εδώ και σαράντα χρόνια, πράγμα που είναι ένας ακόμη λόγος που επιβάλλει την ενότητα και τη σοβαρότητα μιας επιτυχούς διεξαγωγής της πανορθόδοξης συνάντησης στο Κολυμπάρι, μιας ενότητας την οποία προβάλλει με εξαιρετικά εύστοχο και χριστιανικά δομημένο μήνυμά του ο πάντοτε κήρυκας της ενότητας και της ειρήνης, της αγάπης και της αλληλεγγύης, Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και Πάσης Αλβανίας Αναστάσιος.

Υπογραμμίζεται επίσης πως η Σύνοδος αυτή θα λάμβανε χώρα στην Κωνσταντινούπολη, στον μοναδικό ναό που δεν λεηλατήθηκε κατά την Άλωση και στη συνέχεια δεν χρησιμοποιήθηκε για αλλότριους σκοπούς, όπως συνέβη με άλλους ναούς που έγιναν τζαμιά ή μουσεία, την εκκλησία της Αγίας Ειρήνης. Η αλλαγή του χώρου συνάντησης επήλθε κατόπιν εισηγήσεως του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος ανησύχησε από την έξαρση του ισλαμικού κινήματος στην Τουρκία και του φόβου επεισοδίων, καθώς επίσης και εξαιτίας της κατάρριψης του ρωσικού Sukkoi από την τουρκική πολεμική αεροπορία, πράγμα που θα εμπόδιζε τη Ρωσική Εκκλησία να συμμετάσχει, λόγω της πολιτικής αντιπαράθεσης που επακολούθησε μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας.

Το γεγονός ότι λαμβάνει χώρα στα Χανιά είναι πολύ σημαντικό για την Ελλάδα και την Ελληνική Εκκλησία, κυρίως όμως την προβολή που θα έχει η Κρήτη και το ελληνικό κράτος σε μια περίοδο που η θετική εικόνα της χώρας μας είναι απαραίτητη, όχι μόνο για τον τουρισμό, αλλά και την πολιτική, δεδομένου μάλιστα ότι πολλές από τις Εκκλησίες που συμμετέχουν, όπως τα Πατριαρχεία Μόσχας, Σόφιας, Βουκουρεστίου και Βελιγραδίου επηρεάζουν τις πολιτικές των χωρών τους σε σημαντικό βαθμό και έχουν απήχηση στις κοινωνίες και στον λαό τους.

Ένα σημαντικό ζήτημα που τίθεται και που σαφώς θα απασχολήσει τη Σύνοδο είναι η διαπίστωση εδώ και χρόνια της πραγματικότητας της διεθνούς πολιτικής ότι η θεώρηση Χάντιγκτον περί Σύγκρουσης Πολιτισμών, δηλαδή θρησκειών, επαληθεύεται, στον βαθμό που το Ισλάμ δεν είναι μόνο η ήπια μορφή της μουσουλμανικής θρησκείας, αλλά και η βαρβαρότητα της επιθετικής διάστασης του Ισλαμικού Κράτους, το οποίο επιτίθεται παντού σε όλο τον κόσμο, πλήττοντας τις αξίες του σύγχρονου πολιτισμού και φυσικά τη χριστιανοσύνη.

Η εικόνα που θα εκπέμψει το Κολυμπάρι θα είναι εν τοις πράγμασι εικόνας επιρροής σε όλο τον κόσμο, που απηχεί αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε ως θρησκευτική διπλωματία, δηλαδή παρουσία της Ορθοδοξίας ως θετικής προβολής πολιτισμού και ενδυνάμωσης της παράστασης των άλλων για τη χώρα μας, τη θρησκεία και τον πολιτισμό μας.

Τη θρησκευτική διπλωματία καλλιεργεί έξυπνα και εξαιρετικά αποτελεσματικά ο νυν Πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος κινείται σε όλο τον κόσμο, αγγίζει το ανθρώπινο δράμα παντού με ιδιαίτερη ευαισθησία και αυθεντικότητα, αποδεικνύει στην καθημερινή του κίνηση πως δεν υπάρχουν ούτε τοίχοι, ούτε φραγμοί, ούτε εμπόδια στην υποχρέωση ενός παγκοσμίου εμβέλειας ηγέτη του πολιτισμού να βρίσκεται κοντά στον άνθρωπο που διώκεται, που καταπιέζεται, που βρίσκεται σε συνθήκες εξαθλίωσης, να του συμπαρίσταται και να του δίνει τη στοιχειώδη προοπτική ζωής και ελπίδα επιβίωσης, ανεξαρτήτως του εάν είναι χριστιανός ή όχι, λευκός ή μαύρος, Ευρωπαίος ή Αφρικανός.

Αυτή την αποστολή της παγκόσμιας εκστρατείας για την αντιμετώπιση του ανθρώπινου δράματος και την εμπέδωση της ειρήνης και της δικαιοσύνης στον κόσμο, την αντιμετώπιση της φτώχιας και του διωγμού, οφείλουν να αναλάβουν οι ηγέτες της Ορθοδοξίας στο Κολυμπάρι. Αυτή είναι η αποστολή τους. Να σταματήσουν τις μικρόψυχες και στενόκαρδες αντιπαραθέσεις για διάφορα γραφειοκρατικής φύσης προβλήματα και να δουν την ουσία της Ορθοδοξίας ως πίστης της αγάπης, της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης και της ισότητας.

Το γεγονός ότι μετά από 1000 σχεδόν χρόνια διάσπασης και απραξίας του ενωτικού κλίματος υπάρχει πρόβλημα ακόμη και σήμερα να συναντηθούν όλοι ανεξαιρέτως στην Κρήτη, θα σήμαινε πως οι ηγεσίες της Ορθοδοξίας είναι κατώτερες των περιστάσεων και της μεγάλης αποστολής τους. Προσδοκούμε πως δεν θα υπάρξει πρόβλημα και ότι θα συναντηθούν και θα αναστήσουν το πνεύμα της Ορθοδοξίας ως οικουμενικό και πανανθρώπινο ζήτημα αλληλεγγύης και προσφοράς στον άνθρωπο. Η Μόσχα έστω και τη υστάτη ώρα οφείλει να αναθεωρήσει τη στάση της και να συμπράξει δημιουργικά και παραγωγικά στη μεγάλη στιγμή της Ορθοδοξίας, που σηματοδοτεί η πανορθόδοξη Σύνοδος του Κολυμπαρίου.