Διασώζοντας την συμφωνία για το Ιράν – και το Συριακό κράτος

Scott A. Field

Μετάφραση - Επιμέλεια : Νικόλας Μελαχροινούδης

Καθώς η διπλωματία γύρω απο μία πιθανή πυρηνική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑκαι Ιράν εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, ο Naftali Bennett, ο Ισραηλινός υπουργός οικονομίας, θρησκευτικών υπηρεσιών, της Ιερουσαλήμ και υποθέσεων της διασποράς, μετέβη στη Ουάσιγκτον τη περασμένη εβδομάδα για να ασκήσει πίεση σε βασικά μέλη του Κογκρέσου.

Στόχος του ήταν να τους πείσει όχι μόνο να αντισταθούν σε οποιαδήποτε χαλάρωση των κυρώσεων έναντι του Ιράν, αλλά και να αυξήσουν αυτές. Σε ομιλία του στο Ινστιτούτο Brookings στις 14 Νοεμβρίου, ο Bennett εξέφρασε ισχυρά επιχειρήματα, των οποίων η πιθανή απήχηση προς τους νομοθέτες τα καθιστά άξια προσεκτικής εξέτασης.

Το Ιράν, είπε, είναι σαν ένας πυγμάχος που έχει πέσει στο έδαφος και βαριανασαίνει καθώς ο διαιτητής μετράει, “Έξι, εφτά. οχτώ...” Γιατί, λοιπόν, να τον βοηθήσουμε να σταθεί στα πόδια του ενώ έχουμε σχεδόν νικήσει τον αγώνα? Επιπλέον, ρώτησε ο Bennett, πιστεύει κανείς πραγματικά ότι η χαλάρωση των κυρώσεων θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη δυνατότητα μόχλευσης των Ιρανικών αποφάσεων, όταν σε 6 μήνες θα προσπαθούμε να κερδίσουμε περεταίρω παραχωρήσεις και να διασφαλίσουμε τη συμφωνία? Φυσικά και όχι. Είναι απλό ζήτημα λογικής το να καταλήξουμε στο οτι θα έχουμε μικρότερη επιρροή και επομένως το Ιράν θα “ξεφύγει από τη φάκα” και θα συνεχίσει ακάθεκτο τη πορεία του προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου.

Μιλώντας το ίδιο βράδυ στο ετήσιο συνέδριο του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής, στη Ουάσιγκτον, η σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Susan Rice εξέθεσε ένα εξίσου σημαντικό και ισχυρό αντεπιχείρημα . Το Ιράν, είπε, δεν θα επανέλθει σε κατάσταση οικονομικής ευρωστίας ως αποτέλεσμα της ιδιαίτερα μετριοπαθούς χαλάρωσης των κυρώσεων, που βρίσκεται τώρα υπό διαπραγμάτευση. Οποιαδήποτε οικονομική βοήθεια θα ήταν “περιορισμένη, προσωρινή και αναστρέψιμη” και κυριότερα, “το ποσό των εσόδων που θα χάσει το Ιράν τους επόμενους έξι μήνες θα υπερβαίνει κατά πολύ το όποιο ποσό βοήθειας που μπορεί να λάβει στα πλαίσια μιας αρχικής συμφωνίας. Με άλλα λόγια, με όρους αναλογίας του Bennett, ακόμα κι αν το Ιράν ήταν ελαφρώς λιγότερο “ζαλισμένο”, θα παρέμενε ¨ακινητοποιημένο” στο έδαφος.

Μια σοβαρή ματιά στην οικονομική κατάσταση του Ιράν δείχνει πώς αυτή είναι και η πιο πιθανή κατάληξη. Η παράλυση της Ιρανικής οικονομίας δεν οφείλεται μόνο στην υπερβολική αυστηρότητα

των κυρώσεων που επιβάλλονται από την υπό αμερικανική ηγεσία συμμαχία. Εξίσου σημαντικά είναι τα 8 χρόνια κακής οικονομικής διαχείρισης από τον πρώην πρόεδρο Mahmoud Ahmadinejad που επιδείνωσαν τις βαθιές διαρθρωτικές αδυναμίες της ιρανικής οικονομίας και την κατέστησαν εξαιρετικά ευάλωτη. Όπως εγώ και ο Dariush Zahedi έχουμε υποστηρίξει αλλού, η καθοδική οικονομική πορεία του Ιράν θα συνεχιστεί εκτός κι αν υπάρξουν σοβαρές και διαρκείς μεταρρυθμίσεις, οι οποίες δεν μπορούν να υλοποιηθούν ως δια μαγείας από τη μια μέρα στην άλλη, ακόμη κι αν απουσίαζαν οι παραπάνω κυρώσεις. Μια μικρή χάλαρωση των κυρώσεων θα μείωσει απλά τους ρυθμούς της πτώσης, δεν θα προκαλέσει μια έκρηξη οικονομικής ανάκαμψης που θα μπορούσε να οδηγήσει τους ηγέτες του Ιράν να υιοθετήσουν ξανά μια αδιάλλακτη στάση. Το Ιράν θα βρίσκεται “στο έδαφος” για πολύ καιρό ακόμα.

Το διακύβευμα που συνδέεται με τη κατανοήση των δεδομένων αυτών και στην εκτέλεση των ανάλογων ενεργειών είναι μεγάλο, αλλά όχι μόνο λόγο της ιστορικά σπάνιας σύμπλευσης ΗΠΑ-Ιράν που θα μπορούσε να αποφέρει μία σημαντική νίκη για τη μη-διάδοση των πυρηνικών. Επιπλέον η μοίρα της Συρίας και της περιφερειακής σταθερότητας εξαρτώνται από την επιτυχία μιας συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν.

Ο Συριακός εμφύλιος, ο οποίος είναι ήδη εξαιρετικά καταστροφικός, κοντεύει να ξεπεράσει ένα νέο όριο που θα μπορούσε να εξαπολύσει ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική βία και ανθρωπιστική δυστυχία εντός και εκτός συνόρων. Μία σειρά από στρατιωτικές επιτυχίες του καθεστώτος, σε συνδυασμό με τη συμφωνία εξουδετέρωσης του χημικού οπλοστασίου της Συρίας, έχει διασφαλίσει τη θέση του Προέδρου Bashar al-Assad, που σημαίνει ότι συνεχόμενες προσπάθειες να τον νικήσουν στρατιωτικά απλά θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη καταστροφή των υποδομών της χώρας και φυγή του ανθρώπινου δυναμικού της. Το κόστος ανασυγκρότησης εκτιμάται ότι ήδη υπερβαίνει τα 50 δυσ. Δολάρια, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρξει συμφωνία. Στο μεταξύ, οι μάχες αναμένεται να εισέλθουν σε μια νέα και ιδιάιτερα θανατηφόρα φάση που θα διακρίνεται από ακόμη περισσότερο διχασμό.

Με τη βοήθεια του Ιράν και της Hezbollah, το καθεστώς έχει πάρει τα ανάλογα μέτρα για να αποτρέψει τη κατάρρευσή του, δημιουργώντας θρησκευτικές πολιτοφυλακές ισχύος 60000 ανδρών, της λεγόμενες Δυνάμεις Εθνικής Άμυνας, που δρούν κυρίως στη Δαμασκό αλλά και στο Χαλέπι και τις πόλεις Χάμα, Χόμς. Λατάκια, Σουέιντα και Ταρτούς. Η εμφάνιση αυτών των δυνάμεων, όταν μάχονται ενάντια στην αναδυόμενη ισχύ των εξτρεμιστών Σουνιτών, έχει προετοιμάσει τη χώρα για επεισόδια εθνοκάθαρσης. Στο μεταξύ, η Τουρκία, η Ιορδανία και ειδικά το Λίβανο φτάνουν το μέγιστο αριθμό προσφύγων που μπορούν να απορροφήσουν. Στο Λίβανο, για παράδειγμα, πολλές επαρχίες φιλοξενούν τόσους Σύριους πρόσφυγες ώστε να ξεπερνούν σε αριθμό τους τοπικούς πληθυσμούς. Αυτό έχει προκαλέσει τη συσσώρευση εθνοτικών και θρησκευτικών εντάσεων που θα μπορούσαν εύκολα να κλιμακωθούν από μία μοναδική αφορμή. Με ασθένειες όπως η πολιομυελίτιδα να κάνουν την επανεμφάνισή τους στο εσωτερικό της Συρίας, ο επερχόμενος τρίτος χειμώνας συγκρούσεων προβλέπεται να στείλει το ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης στα ύψη.

Ιδιαίτερα κρίσιμο έιναι , ωστόσο, το γεγονός ότι η Συρία έχει εισέλθει σε μια de facto κατάσταση διχοτόμησης - μεταξύ των βαθία αντιμαχόμενων δυνάμεων του καθεστώτος, της αντιπολίτευσης και των Κούρδων- και το βάρος της απόδειξης έχει μετατοπιστεί σε όποιον επιθυμεί να υποστηρίξει ότι αυτή η κατάσταση θα μπορούσε να αντιστραφεί, και το Συριακό κράτος να ανασυσταθεί στο εγγύς μέλλον. Άλλοι έξι μήνες μαχών θα εδραίωναν μια τροχιά όμοια με αυτή της Σομαλίας, με μια εδαφική οντότητα να είναι χωρισμένη σε εκατοντάδες τοπικά φέουδα διοικούμενα από αντάρτες, με παρουσία της al-Qaeda και ενδεχομένως ακυβερνήτα για τα επόμενα χρόνια. Όλοι οι περιφερειακοί δρώντες θα πλήττονταν από μία τέτοια κατάληξη.

Όλα αυτά καθιστούν απαραίτητο να προκύψει από τους επόμενους έξι μήνες συμφωνία με το Ιράν, γιατί είναι πλεόν ξεκάθαρο ότι οποιαδήποτε συμφωνία για λήξη της Συριακής κρίσης εξαρτάται σε

σημαντικό βαθμό από αυτή. Ενώ η Ρωσική μεσολάβηση με το καθεστώς Assad θα είναι σημαντική, δεν μπορεί να βρεθεί λύση χωρίς ενεργή Ιρανική συμμετοχή. Η αλληλοσύνδεση των Ιρανικών και Συριακών δυνάμεων ασφαλείας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ωθούμενη από το υψηλό στρατηγικό διακύβευμα για το Ιράν καθώς αυτό προσπαθεί να διατηρήσει το στρατηγικό βάθος του και την δυνατότητα αποτροπής του στο Λεβάντε, έχει δώσει στη Τεχεράνη μεγαλύτερη επιρροή από κάθε άλλο εξωτερικό παράγοντα αναφορικά με τη πιθανή διευκόλυνση, ή αποτροπή των μηχανισμών μετάβασης της ηγεσίας. Το Ιράν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Assad πρέπει να φύγει, αλλά είναι ολοένα και πιο απίθανο να κάνει τα επικίνδυνα βήματα που χρειάζονται για να προβεί και στις ανάλογες ενέργειες μέχρι να διασφαλίσει μια πυρηνική συμφωνία.

Όπως υποστήριξε ο David Ignatius στις 10 Οκτωβρίου στη Washington Post, η ιστορική επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-Ιράν έχει ανοίξει το παράθυρο ώστε να είναι δυνατή η δημιουργία μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θα αντιμετώπιζε τα πολλαπλά μέτωπα σύγκρουσης που απειλούν να καταπνίξουν τη περιοχή. Ενώ οι ανησυχίες περι ασφαλείας του Ισραήλ έιναι δικαιολογημένες και άξιες προσοχής, το υψηλό κόστος, η υπερβολική πίεση χρόνου και η πολυπλοκότητα του puzzle περιφερειακής ασφάλειας αφήνει λίγο χώρο για τις απόλυτες θέσεις που προωθούν αυτή τη στιγμή τα “γεράκια” για το Ιράν. Επιτρέποντας στην διοίκηση Ομπάμα τον απαραίτητο χώρο να επιδιώξει αυτή τη συμφωνία με το Ιράν είναι ένα αναγκαίο πρώτο βήμα προς μία πιο σταθερή και ασφαλής περιοχή για όλους τους κατοίκους της.

Πηγή:http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/11/iran-deal-syria-war-opportunity.html