Ο Ψυχρός Ρεαλισμός του Πολέμου κατά της Τρομοκρατίας μετά το Παρίσι

Aπόδοση/Επιμέλεια : Δανάη Κατσέα- Σαράντου
Emile Simpson , www.foreignpolicy.com

Η περίοδος όπου υποστηρίζονταν οι δημοκρατικές αλλαγές στα καθεστώτα του μουσουλμανικού κόσμου, τελείωσε. Πλέον ήρθε η ώρα να αποδεχθούμε τον Assad και τους ομοίους του, ή να ''αγκαλιάσουμε'' το χάος.

Όπως τότε που ο Πρόεδρος George W.Βush κήρυξε τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας μετά το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου, έτσι και ο Γάλλος Πρόεδρος Francois Hollande, δήλωσε πως η Γαλλία βρίσκεται σε πόλεμο μετά τις επιθέσεις της 13ης Σεπτεμβρίου από το ISIS. Αν και η επίθεση στο Παρίσι δίνει μια νέα ώθηση για να καταπολεμήσει η Δύση τη μάστιγα του ριζοσπαστικού Ισλαμισμού, δείχνει επίσης, πως έχει αποτύχει ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας  που ακολούθησε μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Έτσι κι αλλιώς, έχουν πολλαπλασιαστεί μαζικά τα δίκτυα της jihad μετά το 2001, αφήνοντας δυτικές πρωτεύουσες και πόλεις σε όλον το Μουσουλμανικό κόσμο σε έναν διαρκή φόβο και ανησυχία για το επόμενο μακελειό. Ο πόλεμος 

κατά της τρομοκρατίας μετά το Παρίσι,  δεν θα είναι απλά μέρος ενός νεοσυντηρητικού έργου που προσπαθεί να φτιάξει τον κόσμο με τα δικά μας δυτικά πρότυπα, αλλά μια στάση βασιζόμενη στον συντηρητισμό του Burke, ο οποίος δέχεται τους ''δαίμονες'' όπως είναι.

Η στάση του Προέδρου Bashar-al-Assad είναι το αμφιλεγόμενο ζήτημα αυτής της πρότασης. Είναι ένας ''χασάπης'' του λαού του, όμως μόνο οι δικές του χερσαίες δυνάμεις μπορούν ουσιαστικά να ξαναπάρουν τα εδάφη που αυτή τη στιγμη ελέγχει το ISIS. Δεν ήταν σε θέση να το κάνουν αυτό μέχρι τώρα, γιατί οι Δυτικοί και οι χώρες του Κόλπου υποστήριζαν τους αντάρτες που επιδιώκουν να εκδιώξουν τον Assad, απασχολώντας έτσι ένα μεγάλο μέρος του συριακού στρατού στις εμφύλιες διαμάχες. Γεγονός είναι ότι ένα μεγάλο μέρος των εδαφών που χάθηκαν από το καθεστώς του Assad έχει καταστραφεί στα χέρια του ISIS καθώς και ότι οι σκληροπυρηνικόι Ισλαμιστές έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα ηθικού σχετικισμού, στο οποίο ούτε ο Assad ούτε οι του ΙSIS αποτελούν επιλογή. 'Όμως αυτός ο ηθικός σχετικισμός είναι που έχει οδηγήσει στην αδράνεια και την τραγωδία. Αυτό αποκαλείται "Μη-στρατηγική του Άμλετ, (Hamlet non-strategy).
Όμως οι επιθέσεις στο Παρίσι θα επιβάλουν μια ψυχρή στρατηγική πραγματικότητα. Όποια και αν είναι η πραγματική απειλή, η Δύση δεν μπορεί να ανεχθεί την ταπείνωση των τρομοκρατικών ενεργειών από έναν εχθρό που μέχρι τώρα έχει προσπαθήσει (και αποτύχει) να ανασχέσει. Για όλες αυτές τις ομιλίες περι ''ιστορικής'' προόδου στις πρόσφατες διπλωματικές συνομιλίες στη Βιέννη, μια ''πολιτική λύση'' δεν μπορεί να διορθώσει το πρόβλημα με το ISIS και τους σκληροπυρηνικούς Ισλαμιστές – καθότι ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Μόσχα θα δέχονταν ποτέ μια ειρήνευση μέσω διαπραγματεύσεων μαζί τους. Αλλά στα εδάφη που κατέχουν αυτοί (ISIS) πρέπει να δραστηριοποιηθεί πεζικό. Αλλά ποιανού το πεζικό; Οι Κούρδοι μπορούν να ανακτήσουν μόνο κάποια εδάφη δεδομένων και των περιορισμένων πόρων τους και της έλλειψης επιθυμίας βέβαια, να επεκταθούν πέρα από τις νοούμενες ως εθνικές κουρδικές περιοχές. Οι μη Κούρδοι αντάρτες δε, είναι λίγοι σε αριθμούς  και αποσπασματικοί. Και σε πολλές περιπτώσεις είναι ''μετριοπαθείς'' και αμφιβόλου φρονήματος. Δεν μπορείς να τους εμπιστευτείς.
Αυτό αφήνει τη Δύση, τη Ρωσία, το καθεστώς του Assad και το Ιράν ως επόμενους ''υποψήφιους''. Δεν υπάρχει πιθανότητα οι ΗΠΑ, η Γαλλία ή το ΝΑΤΟ να θελήσουν να αναλάβουν να στείλουν πεζικό, ή να βοηθήσουν τον Assad. Οπότε αφαιρείται η πρώτη ''υποψήφια''από την λίστα. Αρχίζει πλέον να φαίνεται ως μόνη επιλογή το να αναλάβει η Ρωσία το φορτίο αυτό, η οποία είναι και διατεθημένη να στηρίξει τον Assad.
Επιπλέον, η οργή και η αγωνία του Παρισιού συμπίπτει με την περίοδο όπου το μέγεθος της προσφυγικής κρίσης και κατα συνέπεια η τύχη της Ευρώπης , είναι τόσο μεγάλες που κάνουν την ελληνική κρίση χρέους να φαίνεται σαν παιδικό παιχνίδι.
Ο υπερβάλλων ζήλος να επιβληθεί η σταθερότητα στη Συρία, σημαίνει ότι ο ηθικός σχετικισμός μετατράπηκε σε ηθική ανάγκη, ανάγκη για εξάλειψη του ISIS πρίν από οτιδήποτε άλλο. Ίσως η Ρωσία συμφωνήσει να επιτρέψει στον Assad να παραμείνει στην εξουσία όταν θα ηττηθεί το Ισλαμικό Κράτος. Θα δούμε. Το σημαντικό είναι πως ενώ η Δύση δύσκολα θα στήριζε τον Assad, στον απόηχο του Παρισιού, το ζήτημα του Αssad ξαφνικά αποτελεί δευτερεύον ζήτημα.
Αυτή η πραγματικότητα φαίνεται ήδη να έχει πάψει να υφίσταται. Η Γαλλία φαίνεται να είναι τουλάχιστον επιφυλακτική για τα ρώσικα χτυπήματα στη Συρία. Μιλώντας στη Βιέννη μια μέρα μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, John Kerry, υποστήριξε ότι ''Είναι καιρός να στερήσουμε από τους τρομοκράτες και το παραμικρό μέρος όπου θα μπορούσαν να κρυφτούν''. Μετάφραση: Πάμε να αποτελειώσουμε το ISIS, και σιωπηλά να αποδεχτούμε τον Αssad. Για την ώρα.
Έτσι η μοίρα του Assad αποτελεί σημείο κατατεθέν για το μέλλον του ευρύτερου πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Η Συρία έχει σε τρία σημεία μετατραπεί σε νεκροταφείο μετά τις συγκρούσεις που επακολούθησαν την 11ης Σεπτεμβρίου.
Ένας λόγος είναι ότι, η πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Συρίας αρχίζει να καταρίπτει την ίδια της την φιλοσοφία ότι ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας είναι μέρος μιας ευρύτερης ατζέντας για την προώθηση της ελευθερίας. Στην ομιλία του στο Κονγκρέσο τον Σεπτέμβριο του 2011, ο τότε Πρόεδρος Bush, ορίζει τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας ως ένα ηθικό και επαναστατικό σχέδιο '' Αυτός ο πόλεμος είναι κάτι περισσότερο από μια σύγκρουση όπλων -είναι ένας αποφασιστικός και ιδεολογικός αγώνας'', είπε ο Bush στο Διάγγελμα του για την "Κατάσταση της Ένωσης". Το μεγάλο ερώτημα της εποχής είναι το εάν η Αμερική θα βοηθήσει τους άντρες και τις γυναίκες στη Μέση Ανατολή για την δημιουργία ελεύθερων κοινωνιών και τον καταμερισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και ποιά είναι η απάντηση και από τα δύο κόμματα της Ουάσινγκτον σε αυτό το ''μεγάλο ερώτημα της εποχής μας'' εν έτη 2015; Ένα αποφασιστικό '' Όχι''. Εκτός εάν νομίζετε ότι πρέπει να το κάνουμε για παράδειγμα σε ένα καθεστώς όπως αυτό του Abdel Fattah al- Sisi στο Κάιρο, ο οποίος διατηρεί μέχρι και 40.000 πολιτικούς κρατούμενουυς σε φυλακές βασανιστηρίων, επιτρέποντας εν μέρει να διαπράτουν παρόμοιοι τύποι  κάτι τέτοιο υπό το πρίσμα ''των ανθρωπίνων δικαιωμάτων''. Ή μήπως και οι έμπιστοι σύμμαχοι μας στη Σαουδική Αραβία δεν έχουν μια πραγματικά κακή αντιμετώπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Ή ότι οι ακρότητες που διαπράττονται εναντίων των Σουνιτών από σιιτικές πολιτικοφυλακές της Βαγδάτης στο Ιράκ, ανήκουν στην επιστημονική φαντασία; Στην πραγματικότητα, η ατζέντα για την ελευθερία ήταν πάντοτε ''επιχρυσωμένη'' με υποκρισία δεδομένου ότι η κυβέρνηση Bush διπλασίασε τότε την υποστήριξη της σε απολυταρχικά καθεστώτα μετά την 11η Σεπτεμβρίου, από την Αίγυπτο του Hosni Mubarak μέχρι τον Islam Karimov στο Oυζμπεκιστάν. Τώρα απλά γίνεται μια παλινδρόμηση αυτών των καταστάσεων.
Η Συρία καθιστά σαφές ότι δεν υπάρχει μια ουσιαστική, εναλλακτική λύση για τον Assad. Ναι μεν, ο Σύριος ''Ισχυρός Ανήρ''μπορεί ο ίδιος να εκτοπιστεί από την εξουσία, αλλά το καταπιεστικό καθεστώς του θα παραμείνει ανέπαφο. Όποια και αν είναι η προσωπική μοίρα του Assad, το να διαλύσουμε το καθεστώς του, σημαίνει πως αφαιρούμε κάθε ίχνος κρατικής τάξης που υπήρχε στη Συρία και την αντικαθιστούμε με ακόμα πιό πολύ χάος. Και σίγουρα πλεόν, έχουμε μάθει πως τα πράγματα μόνο χειρότερα μπορούν να γίνουν. Η Συρία απλώς επιβεβαιώνει το μάθημα που θα έπρεπε να έχει μάθει η Δύση ήδη από το Ιράκ : ότι η ατζέντα περι ελευθερίας δεν είναι προσιτή στον μουσουλμανικό κόσμο.
Έπειτα, γνωρίζουμε πλέον πως η αντίληψη πως μια αλλαγή στο υπάρχον καθεστώς οδηγεί σε μία καλύτερη δημοκρατία ή ότι θα αποφέρει ανθρωπιστικά ωφέλη, είναι αναμφισβήτητα λάθος. Από το Ιράκ, όπου η Δύση δοκίμασε μια πολύ σκληρή στρατηγική, στη Λιβύη -που υποτίθεται πως είναι και μια πολύ light στρατηγική- με την ιδέα ότι η Ευρώπη ή οι ΗΠΑ μπορούν πραγματικά να πραγματοποιήσουν μια δημοκρατική αλλαγή δια της βίας έχει αποδεχθεί η πλάνη. Στο Ιράκ, 2 τρισεκατομμύρια δολλάρια, πάνω από 4.000 νεκροί Αμερικάνοι και πάνω από 200.000 νεκροί Ιρακινοί, δημιούργησαν μια χώρα που διοικείται από μια Ιρανική μαριονέτα που κατέληξε να είναι ένας διεφθαρμένος σεκταριστικός μανιακός. Στη Λιβύη, έχουμε απλά το χάος, με ένα μεγάλο μέρος του κράτους να διοικείται από μια σκληή ομάδα ισλαμιστών. Όσοι λένε πως οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν παρέμβει από το 2011 ώστε να ανατρέψουν τον Assad θα πρέπει τώρα να εξηγήσουν πώς θα μπορούσαν να αποκτήσουν την υποστήριξη της κοινής γνώμης, για μια Ιρακινού τύπου κατοχή και ανοικοδόμιση της Συρίας, και εκτός αυτού, πως θα μπορούσε η Συρία να αποφύγει να έχει την ίδια μοίρα με τη Λιβύη.
Ο ρόλος της επέμβασης, μετά το Παρίσι, θε είναι ακριβώς το αντίθετο από το μοντέλο πολέμου μετά την 11η Σεπτεμβρίου . Οι επεμβάσεις θα συμβούν, αλλά μόνο για να υποστηρίξουν εύθραυστες κυβερνήσεις - όχι για να τις ανατρέψουν- χωρίς να προβούν σε καμία υποτιθέμενη εγγύηση για μελλοντικούς δημοκρατικούς μετασχηματισμούς. Η επιτυχής παρέμβαση της Γαλλίας εναντίον της Al Queda στο Μάλι το 2013, είναι ένα καλό παράδειγμα αυτού του μοντέλου.
Τελικά, δεν θα πρέπει πλεόν να υπάρχει αμφιβολία ότι τα κενά στα ευάλωτα κράτη του μουσουλμανικού κόσμου θα καλυφθούν με οτιδήποτε άλλο εκτός από σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές. Σίγουρα, υπήρχαν πάντα τα τρομοκρατικά δίκτυα όπως η Al Queda που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν βάση σε έναν ακυβέρνητο χώρο. Όμως μετά από 14 χρόνια, βλέπουμε πως η επανάσταση της πληροφορικής έχει καταλύσει μαζικά τον σχηματισμό των δικτύων των τζιχαντιστών. Η ταχύτητα με την οποία το ISIS έχει αναπτυχθεί και προσυλητιστεί, σχηματίζοντας franchises σε όλον τον κόσμο, δεν μπορεί να εξηγηθεί χωρίς να ληφθεί υπόψιν η δυνατότητα που τους έχει προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία. Στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, η ριζοσπαστική ισλαμιστική τρομοκρατία πήρε χρόνια για να δημιουργήσει πυρήνες ενώ στη Λιβύη οι σκληροπυρηνικοί Ισλαμιστές ήταν μέρος της επανάστασης εξ'αρχής. Το αποτέλεσμα στη σημερινή διαδικτυακή εποχή, είναι ότι κάθε πιθανό, ένοπλο, αντιπολιτευτικό κίνημα του μουσουλμανικού κόσμου, θα καταλήξει τελικά ως παράρτημα της jihad. Επομένως η Δύση, δεν μπορεί να διακινδυνέψει κάτι τέτοιο. Και επίσης σε αυτή την περίπτωση η Συρία αποτελεί το αποκορύφωμα αυτής της τάσης. Οι μετριοπαθείς αντάρτες του 2011 δεν είχαν καμία πιθανότητα επιβίωσης απέναντι στους σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές που κατάφεραν να κινητοποιήσουν πολύ γρήγορα ξένους μαχητές που ανέλαβαν και το μεγαλύτερο μέρος της εξέγερσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι, μετά το Παρίσι, οι δυτικές πρωτεύουσες θα είναι πλέον πολύ σκεπτικές σε κάθε είδους αλλαγή καθεστώτος. Είναι σαφές ότι όταν επεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις κυρίαρχων κρατών ( έστω και κατασταλτικά), μετατρέποντας αυτά τα κράτη ως ''όχημα'' δημοκρατικών αλλαγών, το όχημα αυτό κατα πάσα πιθανότητα θα καταληφθεί από ριζοσπάστες ισλαμιστές και θα καταλήξει σε ένα πολύ χειρότερο προορισμό απ' ότι προβλεπότανε.
Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας μετά το Παρίσι, θα επιβεβαιώσει την προσήλωση της Δύσης στην καταπολέμηση της ισλαμιστικής ριζοσπαστικής τρομοκρατίας, αλλά στη συνέχεια θα απορρίψει και αυτή την ιδιότητα της επαναστατικής, ηθικολογικής, δημοκρατικής αλλαγής όπως έχει ''κληρονομηθεί'' από τον Bush. Η Συρία ήταν το τέλος αυτής της ηθικολογικής προσέγγισης. Στη νέα αυτή φάση θα υποθέσουμε πως οι τρομοκράτες είναι κάποιοι μή κρατικοί φορείς, και εξετάζοντας την αντίληψη πως υπάρχει ένα διεθνές σύστημα, δομημένο από ισχυρά κυρίαρχα κράτη- ανεξάρτητα από το εάν αυτά καταπατούν ή όχι τα ανθρώπινα δικαιώματα- θα δούμε πως η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για την επιβίωση των μή κρατικών ενόπλων δυνάμεων, ακόμα και των τρομοκρατικών. Αυτό είναι μια εικόνα της νέας πραγματικότητας που αντιμετωπίζουμε, δεν είναι απλά μια πρόσκαιρη επισκόπηση.
Βέβαια, εξετάζοντας και την αντίληψη
πως τα ισχυρά κυρίαρχα κράτη είναι πάνω από τα υπόλοιπα, είναι απλά άλλος ένας τρόπος αναπροσαρμογής της βασικής αρχής της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κυρίαρχων κρατών, μιας αρχής που χρονολογείται από την Ειρήνη της Βεστφαλίας το 1648 και που συμπεριλήφθηκε και στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Υπό την έννοια αυτή, υπάρχει ένα ισχυρό ιστορικό προηγούμενο για το τι θα επανακολουθήσει μετά το Παρίσι. Επαναστατικές ενέργειες που τείνουν να ξεφεύγουν από τον έλεγχο, οδηγούν στη μαζική βία για την οποία απαιτείται πάνω απ' όλα μια επιστροφή στην ιεραρχική σταθερότητα.
Αξίζει να υπενθυμήσουμε ότι η ίδια η λέξη ''σφαγή'' προέρχεται από τη σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου το 1572 όπως απεικονίζεται στο ελισαβετιανό έργο του Christopher Marlowe. Αυτό το άγριο επεισόδιο θρησκευτικής τρομοκρατίας στους δρόμους του Παρισίου, που πυροδοτήθηκε από ένα Καθολικό κίνημα εναντίον των Προτεσταντών, δεν ήταν παρά ένα επεισόδιο σε έναν αιώνα θρησκευτικού πολέμου στην Ευρώπη στην οποία διάφοροι ανεξάρτητοι δρώντες προσπαθούσαν να διαμορφώσουν τις εσωτερικές υποθέσεις άλλων μελών καθ' εικόνα και καθ' ομοίωση τους. Για τους καθολικούς μονάρχες, η Προτεστάντισσα Βασίλισσα Ελισάβετ Α' ήταν ο Sadam Hussein της εποχής της, καθώς ήταν ο παράνομος ηγέτης ενός κακόβουλου κράτους και αφορίστηκε από τον Πάπα Πίο τον 5ο ως ''η δήθεν βασίλισσα της Αγγλίας που υπηρετούσε το έγκλημα'' και έγινε στόχος επίθεσης από τον Ισπανό βασιλιά Φίλιππο Β', το 1588. Αυτό δεν ήταν παρά ένα σκέλος μιας χαοτικής ιδεολογίας που οδηγούσε σε παρεμβάσεις και επεμβάσεις, με επίκεντρο της βίας τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες.
Αυτό ήταν μια κατεύθυνση για την κοινωνική καταστροφή. Στη Γερμανία μόνο, στους θρησκευτικούς πολέμους που διήρκησαν από τον 16ο αιώνα μέχρι το 1648, σκοτώθηκε πάνω από το 1/3 του πληθυσμού. Η αρχή της μη επέμβασης στο Βεστφαλιανό σύστημα προέβλεπε μια διαφυγή για την Ευρώπη από τους διαρκείς θρησκευτικούς πολέμους διότι οι απαγορεύσεις που επέφερε κατάφεραν να καταργήσουν τις μέχρι τότε ''ηθικές'' και θρησκευτικές δικαιολογίες που κατέλυαν τις κρατικές κυριαρχίες. Αλλά η Ευρώπη έφθασε σε εκείνο το σημείο μόνο μετά από έναν πόλεμο τόσο σκληρό που κατάφερε και έπεισε όλες τις πλευρές να αποδεχθούν την σταθερότητα ως αυτοσκοπό τους ενώ ο Τόμας Χόμπς επινόησε τη σύγχρονη έννοια του ''κράτους'' στο Λεβιάθαν το 1651, που δημοσιεύτηκε 3 χρόνια μετά την Ειρήνη της Βεσφαλίας.
Έχει γίνει ένα αρκετά συχνό φαινόμενο οι επιθέσεις σε κράτη από τη δεκαετία του 1990, όταν οι φιλελεύθεροι κύκλοι ακολούθησαν  παρεμβατική πολιτική  βασισμένη στο δόγμα της ''ευθύνης προστασίας''. Οι ισχυρισμοί αυτοί έκαναν αίσθηση κατά τη διάρκεια του ''λυκόφωτος'' της προ-Διαδικτιακής εποχής. Εν τω μεταξύ, οι νεο-συντηρητικοί κύκλοι ήταν σε θέση να κάνουν υποθετικούς ισχυρισμούς σχετικά με τη δημοκρατική αλλαγή των καθεστώτων κάτι που φάνηκε βέβαια γελοίο μετά τον εφιάλτη του Ιράκ. Αυτή η εποχή έχει πλέον τελειώσει, και το κράτος θα επαναβεβαιώσει 
μετ' επιτάσεωςτην κυριαρχία του  - αυτή είναι και η σημασία του Παρισιού.

http://foreignpolicy.com/2015/11/20/syria-assad-isis-paris-russia/