Οι στρατιωτικές δαπάνες της Τουρκίας και το Κουρδικό Ζήτημα

Της: Ειρήνης Χριστοδουλάκη,

Ερευνήτριας Κέντρου Ανατολικών Σπουδών,

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πριν από λίγες μέρες το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών Ειρήνης Στοκχόλμης (Stockholm International Peace Research Institute- SIPRI) δημοσίευσε την έκθεσή του αναφορικά με τις στρατιωτικές δαπάνες για το 2013.

Η Τουρκία, για το 2013, βρίσκεται μέσα στις 15 χώρες με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες παγκοσμίως. Σύμφωνα με την έκθεση του SIPRI το ύψος των στρατιωτικών δαπανών της Τουρκίας για το 2013 ανήλθε στα $19.1 δις, ποσό που αντιστοιχεί στο 2,3% του ΑΕΠ της χώρας. Το ποσό αυτό έφερε την Τουρκία στην 14η θέση των χωρών με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες, αντικαθιστώντας τον Καναδά που πέρυσι κατείχε την θέση αυτή. Τα στοιχεία της έκθεσης του SIPRI παρουσιάζουν ενδιαφέρον τόσο γιατί μέσα σε ένα χρόνο η Τουρκία έχει καταφέρει να ανέβει δυο θέσεις στην γενική κατάταξη των χωρών –στην έκθεση για τις στρατιωτικές δαπάνες του 2012 ήταν στην 16η θέση- όσο κυρίως λόγω της χρονικής περιόδου στην οποία παρουσιάζεται η αύξηση αυτή.

Από τον Οκτώβριο του 2012 υπάρχει συμφωνία μεταξύ της τουρκικής κυβέρνησης και του ΡΚΚ για την παύση της ένοπλης σύγκρουσης και την έναρξη διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κουρδικού Ζητήματος στην χώρα. Μάλιστα, από τον Μάρτιο του 2013 ο Κούρδος ηγέτης Abduhall Öcalan κήρυξε την παύση πυρός και την επίσημη έναρξη των συνομιλιών των δύο πλευρών. Τα στοιχεία για την άνοδο των στρατιωτικών δαπανών από την Τουρκία ενδέχεται να αποτελέσουν πρόσκομμα στην διαδικασία των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με το ΡΚΚ το οποίο τους τελευταίους μήνες παρουσιάζεται επιφυλακτικό έναντι των προθέσεων της κυβέρνησης Erdoğan.

Ενδεικτικές της επιφυλακτικής στάσης του ΡΚΚ έναντι των προθέσεων της κυβέρνησης Erdoğan είναι οι δηλώσεις ενός εκ των ηγετικών μορφών του ΡΚΚ του Murat Karayılan ο οποίος, μάλιστα, ενεργεί και ως αρχηγός του ΡΚΚ από την στιγμή της αιχμαλωσίας και φυλάκισης του Abduhall Öcalan. Λίγες μέρες πριν τις δημοτικές εκλογές στην Τουρκία ο Murat Karayılan δήλωσε πως οι διαπραγματεύσεις με την τουρκική κυβέρνηση θα λάβουν τέλος αν αυτή δεν συμμορφωθεί με το πλαίσιο δράσης το οποίο συμφωνήθηκε, πριν από ένα περίπου χρόνο, μεταξύ των δύο πλευρών για την επίλυση του Κουρδικού Ζητήματος στην Τουρκία. Παράλληλα, ο Karayılan επανέφερε το πάγιο, από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για κατάπαυση του πυρός μεταξύ Τουρκικού Στρατού και ΡΚΚ, αίτημα του ΡΚΚ για απελευθέρωση του ηγέτη του κινήματος, Abduhall Öcalan, ώστε το ΡΚΚ να παραδώσει πλήρως τα όπλα του στον Τουρκικό Στρατό. Η κυβέρνηση Erdoğan δεν πρόκειται να προβεί σε μια τέτοια κίνηση γιατί ξέρει πολύ καλά πως η απελευθέρωση του Abduhall Öcalan ίσως και να ισοδυναμεί με εθνική προδοσία. Την πεποίθηση αυτή του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Erdoğan την γνωρίζει πολύ καλά και η ηγετική ομάδα του ΡΚΚ. Έτσι το ΡΚΚ, εμμέσως πλην σαφώς, δηλώνει πως δεν πρόκειται να προβεί σε πλήρη παράδοση των όπλων που έχει στην κατοχή του όσο η

κυβέρνηση του ΑΚΡ δεν αρχίζει να τηρεί ουσιαστικά τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των Κούρδων της Τουρκίας.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα του κουρδικού Κόμματος Ειρήνης και Δημοκρατίας (BDP) στις πρόσφατες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές στην Τουρκία δείχνουν την ενδυνάμωση του κουρδικού κινήματος την χώρα. Το BDP κατάφερε να διατηρήσει τα ποσοστά σου, αυξάνοντάς τα μάλιστα στο 6,1% των ψήφων πανεθνικά, ενώ αύξησε και τον αριθμό των μητροπολιτικών δήμων που ελέγχει από οκτώ σε δέκα. Φαινομενικά, ο αριθμός αυτός είναι μικρός αλλά θα πρέπει να αναλογιστούμε την γεωγραφική θέση των περιοχών όπου κυριάρχησε το BDP. Η πλειοψηφία των περιοχών αυτών βρίσκεται στη νοτιοανατολική Τουρκία και σε περιοχές οι οποίες συνορεύουν με το Ιράκ και με τη Βόρεια Συρία. Υπενθυμίζεται πως πριν από λίγους μήνες δύο κουρδικά καντόνια στα βόρεια της Συρία ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους από το Συριακό κράτος. Αντίστοιχες κινήσεις παρατηρούνται και στις τουρκικές κουρδικές περιοχές όπου παρατηρούνται αυτονομιστικές κινήσεις από το Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας. Στις επαρχίες Hakkari και Şirnak της Τουρκίας το Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας άρχισε να εγκαθιδρύει πρακτικές οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως προπαρασκευή πριν την ανακήρυξη της αυτονομίας των κουρδικών περιοχών της Τουρκίας.

Υπό αυτό το πρίσμα η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών της Τουρκίας μπορεί να ερμηνευτεί και με άλλους όρους, καθιστώντας σαφές ότι από την στιγμή του η κυβέρνηση του ΑΚΡ έχει τα μέσα, τόσο οικονομικά, όσο και στρατιωτικά, δεν θα δεχτεί αμαχητί όποια προσπάθεια αυτονομίας των Κούρδων της Τουρκίας. Ο Erdoğan, αναφορικά με το Κουρδικό Ζήτημα και το ΡΚΚ, έχει την στρατιωτική ισχύ με το μέρος του και δεν θα διστάσει να φτάσει στα άκρα αν ο έλεγχος που αποκτά το BDP και κατ΄ επέκταση το ΡΚΚ αυξάνεται. Στο σημείο αυτό, χρήσιμο θα ήταν να θυμηθούμε ότι το καλοκαίρι του 2012 η κυβέρνηση του ΑΚΡ βρίσκονταν σε ανοιχτό πόλεμο με το ΡΚΚ για την πόλη Şemdinli και τις γύρω περιοχές με τις μάχες μεταξύ των δύο πλευρών να συνεχίζουν για πολλούς μήνες, για να σταματήσουν με την επίσημη ανακοίνωση για την έναρξη απευθείας συνομιλιών της κυβέρνησης με το ΡΚΚ, ώστε να καταλάβουμε πως παρά τα όποια προβλήματα – σκάνδαλα δωροδοκίας, ανάμιξη στο δικαστικό σύστημα κ.α.- εμφανίζονται αναφορικά με τη διακυβέρνηση Erdoğan στην Τουρκία, το Κουρδικό πάντα αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την χώρα και πως η Τουρκία κινείται πάντα προς την εξασφάλιση των ζωτικών συμφερόντων της.

Πηγές

1. SIPRI, Recent trends in military expenditure http://www.sipri.org/research/armaments/milex/recent-trends

2. Hürriyet Daily News, Peace and Democracy Party launches autonomy practices in two provinces http://www.hurriyetdailynews.com/peace-and-democracy-party-launches-autonomy-practices-in-two-provinces.aspx?pageID=238&nID=65045&NewsCatID=338

3. Ινφογνώμων, Οι Κούρδοι της Τουρκίας ξεκίνησαν την http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/08/blog-post_9768.html#.UBrp1fbN8eA