Γιατί είναι τόσο σημαντική πάλι η Λιβύη

Απόδοση/Επιμέλεια: Δανάη Κατσέα-Σαράντου
J.Dana Struster, Foreign Policy

Το Ισλαμικό Κράτος κερδίζει έδαφος στη Λιβύη και στο χαοτικό πολιτικό κενό που υπάρχει εκεί και οι Δυτικές Κυβερνήσεις ανησυχούν.Από τότε που το ΝΑΤΟ διηύθυνε την αεροπορική εκστρατεία επιθέσεων, ανατρέποντας το καθεστώς του Muammar al-Qaddafi πριν από 5 χρόνια, οι δυτικές κυβερνήσεις έχουν κρατήσει τις αποστάσεις τους από τη Λιβύη, ακόμα και όταν την οδηγούσαν σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο.

Όμως η χώρα είναι και πάλι στο προσκήνιο, και για πρώτη φορά μετά το 2011, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι τους καταστρώνουν για άλλη μια φορά σχέδια για στρατιωτική δράση στη Λιβύη
Με έναν σχετικά μικρό πληθυσμό, 6,4 εκατομμύρια και τα περισσότερα εδάφη της ως επί το πλείστον μέσα στην έρημο, είναι απορίας άξιον το γιατί η Λιβύη συνεχίζει να προκαλεί τόση ανησυχία διεθνώς; Η απάντηση είναι απλή, λόγω του Ισλαμικού Κράτους. Η ομάδα έχει αποκτήσει περιοχές στη Λιβύη με ανησυχητικό ρυθμό κατά τους τελευταίους μήνες, με δυνητικά ολέθριες συνέπειες για την Βόρεια Αφρική, την περιοχή του Σαχέλ, και την Ευρώπη.
Η Λιβύη είναι μόνο μία από τις πολλές χώρες - συμπεριλαμβανομένης της χερσονήσου Σινά της Αιγύπτου, την Υεμένη και τη Νιγηρία - όπου μαχητές του Ισλαμικού Κράτους έχουν επεκτείνει την παρουσία τους ή όπου έχουν δημιουργήσει συμμαχίες με τις τοπικές εξτρεμιστές ομάδες. Αλλά στη περίπτωση της Λιβύης έχει δοθεί ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης, των κοιτάσματα πετρελαίου της, τα λιμάνια της - και φυσικά την ταχεία πρόοδο της ISIS επί του εδάφους της.
"ISIS δεν ήλεγχε κανένα έδαφος κατά μήκος της κεντρικής ακτής της Λιβύης, τέτοια εποχή το περασμένο έτος", δήλωσε ο αναλυτής της Harleen Gambhir στο Ινστιτούτο για τη Μελέτη του πολέμου.
Απαρτιζόμενη από Λίβυους βετεράνους του ISIS στη Συρία και το Ιράκ, η ομάδα αρχικά δραστηριοποιήθηκε στην Ντέρνα, ένα φυτώριο του εξτρεμισμού. Αλλά αξιοποιώντας το κενό εξουσίας σε μία χώρα με δύο αντίπαλες κυβερνήσεις, το Ισλαμικό Κράτος έκτοτε κατάσχεσε 150 μίλια του εδάφους κατά μήκος της κεντρικής ακτής, με τη Σύρτη - την πατρίδα του Καντάφι - να χρησιμεύει ως οχυρό τους. Έχει κάνει επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, οργανωμένες από ανώτερα στελέχη της ISIS που διαχειρίζονται τη λειτουργία της ομάδας, και επέβαλαν την ίδια βάναυση τακτική του κοινωνικού ελέγχου που έχει επιβληθεί στα λεγόμενα «χαλιφάτα» της, στη Συρία και το Ιράκ.
Οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την περιοχή της Μέσης Ανατολής ανησυχούν ότι αν συνεχιστεί ο εμφύλιος πόλεμος της χώρας και ISIS συνεχίσουν να είναι σε θέση να επεκτείνουν την πρόσβασή τους σε ολόκληρη την Βόρειο-Αφρικανική χώρα , οι τζιχαντιστές θα μπορέσουν τελικά να πάρουν τον έλεγχο των λιμανιών της Λιβύης στη Μεσόγειο Θάλασσα, τους τερματικούς σταθμούς πετρελαίου, ακόμη και της διέλευσης των συνόρων. Οι οff-shore πλατφόρμες που ανήκουν σε Ιταλικές και άλλες ξένες επιχειρήσεις πετρελαίου θα είναι επίσης σε κίνδυνο. Για τους γείτονες της Λιβύης - Αλγερία, Αίγυπτος, Νίγηρας, το Τσαντ, το Σουδάν και η Τυνησία - μια επέκταση του ISIS θα μπορούσε να επιτρέψει στους εξτρεμιστές να οργανώσουν συχνές διασυνοριακές επιθέσεις και να επανατροφοδοτήσουν τις εξτρεμιστικές επιθέσεις στις χώρες τους.
Η Τυνησία, το έθνος όπου η «αραβική άνοιξη» είχε μια σχετικά επιτυχή έκβαση, θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη στο ISIS. Η ΗΠΑ και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι πρόθυμοι να απομονώσουν την Τυνησία από την απειλή του Ισλαμικό Κράτους. Οι μαχητές του ISIS έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον αλλοδαπών στην Τυνησία το προηγούμενο έτος, σε μια προσπάθεια να καταστρέψουν μια ζωτικής σημασίας τουριστική βιομηχανία της χώρας. Και το Νοέμβριο, η ομάδα ανέλαβε την ευθύνη για βομβιστική επίθεση σε λεωφορείο που μετέφερε Τυνήσιους προεδρικούς φρουρούς, αφήνοντας 12 νεκρούς.
Η Αίγυπτος είναι επίσης νευρική λόγω των περίπου 700 μιλίων συνόρων της με τη Λιβύη. Πριν από ένα χρόνο, το Ισλαμικό Κράτος κυκλοφόρησε ένα βίντεο που δείχνει τον αποκεφαλισμό 21 Αιγυπτίων Χριστιανών στη Λιβύη. Το Κάιρο ήδη μάχεται μια θυγατρική του ισλαμικού κράτους στη Σινά προς τα ανατολικά, και φοβάται ένα χειρότερο σενάριο στο οποίο το ISIS θα μπορούσαν να διαρρεύσουν σε όλα τα δυτικά σύνορα της από τη Λιβύη.
Η Γαλλία και άλλες Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που δημιουργεί το ISIS στη Λιβύη, και ότι έχει γίνει ένας νέος μαγνήτης για τους ξένους μαχητές. Τα εξτρεμιστικά κινήματα όχι μόνο απειλούν να αποσταθεροποιήσουν τη Βόρεια Αφρική και την περιοχή του Σαχέλ με την αυξανόμενη παρουσία τους στη Λιβύη, αλλά απειλούν επίσης να τροφοδοτήσουν μια κρίση προσφύγων καταλύοντας τα νότια άκρα της Ευρώπης.
Λόγω της συμμετοχής της Σύρτης, το ISIS είναι μόλις 220 μίλια μακριά από το ιταλικό νησί της Λαμπεντούζα, όπου χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες έχουν φτάσει φεύγοντας με πλοίο από τη Λιβύη. Ο Γάλλος υπουργός Άμυνας Jean Yves Le Drian, δήλωσε πως αυτόν τον μήνα η ομάδα Ισλαμικό Κράτος μπορεί να προσπαθήσει να διεισδύσει πράκτορες μεταξύ των προσφύγων με κατεύθυνση προς τις ακτές της Ιταλίας ώστε να καταφέρει να οργανώσει περισσότερες τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη.
Ο διευθυντής της Αμερικάνικης Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, James Clapper δήλωσε στους νομοθέτες αυτή την εβδομάδα ότι το ISIS είναι «εδραιωμένο» στη Σύρτη και «καλά τοποθετημένο για να καταλάβουν την περιοχή τους υπό τον έλεγχό τους το 2016."
Τα απομεινάρια από το πρόγραμμα χημικών όπλων της Λιβύης αποτελούν επίσης έναν άλλο πιθανό κίνδυνο. Η Λιβύη ήταν πολύ κοντά στο να καταστρέψει και να διαλύσει ολόκληρο το πυρηνικό πρόγραμμα της, αλλά το έργο διεκόπη από την εξέγερση που ανέτρεψε το καθεστώς Καντάφι. Υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό απόθεμα από πρώτες ύλες χημικών ουσιών στη χώρα που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε θανατηφόρα χημικά όπλα.
Η Λιβύη έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική και η πετρελαϊκή βιομηχανία της ήταν το ''μεγάλο έπαθλο'' στον εμφύλιο πόλεμο, καθώς και ένας βασικός στόχος για το Ισλαμικό Κράτος. Η παραγωγή πετρελαίου ήταν περίπου 1,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πριν ο Καντάφι ανατραπεί το 2011, αλλά έκτοτε έχει μειωθεί σε λιγότερο από 400.000 βαρέλια την ημέρα. Απλώς και μόνο με την διατάραξη της παραγωγής πετρελαίου, το ISIS μπορεί να διασφαλίσει περαιτέρω την αστάθεια και να υπονομεύσει κάθε προσπάθεια να δημιουργηθεί μια ενιαία κεντρική κυβέρνηση.
Με το ISIS να έχει εγκαταστήσει τη σημαία του στη Σύρτη, οι Αμερικάνοι, οι Γάλλοι, οι Βρετανοί και οι Ιταλοί αξιωματούχοι ζυγίζουν τις στρατιωτικές επιλογές τους για να συμπεριληφθούν στις αεροπορικές επιδρομές, και στην ανάπτυξη ενός μικρού αριθμού ειδικών δυνάμεων για να βοηθήσουν τις τοπικές πολιτοφυλακές να καταστείλουν το ISIS. Αμερικανοί και Βρετανοί κομάντος βρίσκονται ήδη στο έδαφος όπου συνεργάζονται με ομάδες της τοπικής πολιτοφυλακής. Παρά τους πολλούς κινδύνους και την απουσία μιας συνεκτικής, αξιόπιστης και τοπικής δύναμης, οι στρατιωτικοί ηγέτες των ΗΠΑ προτρέπουν σε άμεση δράση. "Όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση, τόσο πιο πολύ παγιώνεται το Ισλαμικό Κράτος'', δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματικός στο Foreign Policy.
Οποιαδήποτε στρατιωτική δράση, ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί να περιμένει πρώτα το αποτέλεσμα των διπλωματικών προσπαθειών που αποσκοπούν να πείσουν τις αντίπαλες παρατάξεις να συμφωνήσουν σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Αλλά η παραπαίουσα πολιτική διαδικασία μαστίζεται από πικρία και έχει ήδη διαρκέσει μήνες. Οι δύο παρατάξεις που μάχονται για την εξουσία υπέγραψαν με την Η.Ε μια διαμεσολαβητική συμφωνία τον Δεκέμβριο για να δημιουργήσουν μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, αλλά από τότε πέρα από τη σύνθεση του υπουργικού συμβουλίου, δεν έχει γίνει κάτι πιο ουσιαστικό. Η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στηρίζουν την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση που βασίζεται στο Τομπρούκ, στην ανατολική Λιβύη, ενώ η Τουρκία και το Κατάρ έχουν κατηγορηθεί ότι υποστηρίζουν τη συμμαχία των ισλαμιστών και άλλων παραστρατιωτικών ομάδων που έχουν εγκατασταθεί στην Τρίπολη. Εν τω μεταξύ,το ISIS είναι σε κίνηση, δημιουργώντας της «επαρχία»τους στη νότια Μεσόγειο.
https://foreignpolicy.com/2016/02/12/why-libya-matters-again/